Prag Tiyatro Enstitüsü tarafından 1967 yılından beri organize edilen Prag Quadrennial’i “Sahne Tasarımı ve Tiyatro Mimarlığı” uluslararası sergisi kendi türünde bu boyuttaki tek etkinlik. Prag Quadrennial’i Çek cumhurbaşkanının patronajında ve UNESCO'nun sürekli desteği ile yapılıyor. Yaklaşık kırk yıldır her dört yılda bir düzenli olarak Prag’ın tarihi Endüstri Sarayında düzenlenen bu sergi son keresinde dünyanın beş kıtasından gelen yaklaşık elli ülkeyi konuk etti ve her gün ortalama 1500-2000 sanatçı, tasarımcı ve sanatsever tarafından ziyaret edildi. UNESCO’nun sürekli desteğine sahip olan PQ, dokuz sergilik geçmişi boyunca tiyatro tasarımındaki yeni eğilimlerin sergilendiği en önemli platform oldu ve David Borovsky, Achim Freyer, Salvador Dali gibi sahne için tasarım yapan pek çok ünlü sanatçının işlerine ev sahipliği yaptı. PQ’Geleneksel olarak Ulusal Bölüm, Okullar Bölümü ve Tiyatro Mimarlığı Bölümlerinden oluşuyor. Bu yıla kadar sadece Ulusal Sergi ve Tiyatro Mimarlığı bölümleri yarışmalı yapılırken bu yıl ilk kez öğrenci sergilerinin de yarışmalı yapılması kararlaştırıldı. Ulusal sergiye katılım sadece ülkeler adına yapılıyor ve her ülke kendi pavyonu ile yarışıyor. Büyük ödül olan Altın Triga her dört yılda bir en iyi ülke pavyonuna veriliyor. Ayrıca Sahne Tasarımı, Kostüm ve Tiyatro Mimarlığı dallarında kişilere verilen birincilik, ikincilik ve üçüncülük ödüllerinin yanı sıra UNESCO da genç sanatçılara özel bir teşvik ödülü veriyor. Şimdiye kadar yapılan10 serginin büyük ödülleri ise sırası ile şu ülkelere gitmiş: 1967-Fransa; 1971-Doğu Almanya; 1975-Sovyetler Birliği; 1979-İngiltere; 1983-Federal Almanya; 1987-ABD; 1991- İngiltere; 1995- Brezilya ; 1999-Çek Cumhuriyeti, 2003 İngiltere. Prag Quadrennial’i zengin sergi içeriğinin yanı sıra ev sahipliği ettiği workshop, konferans, gösteri ve diğer yan etkinliklerle de dünyanın her köşesinden gelen tiyatro insanlarının ve öğrencilerinin buluşması ve dünya tiyatrosundaki gelişmeleri gözlemleyip karşılaştırması için eşi bulunmaz bir ortam oluşturuyor.

PQ 2003 beş kıtadan elli ülkeyi ve 3400 katılımcıyı bir araya getirerek bir rekor kırmıştı. Sergiyi açık olduğu 16 gün boyunca yaklaşık 20.000.000 kişi ziyaret etti. Türkiye ilk kez bu PQ’ da Mimar Sinan Üniversitesinin organizasyonunda küçük bir sergi ile temsil edildi. 2007 yılında ise Türkiye’yi sergiye derneğimiz götürecek. Serginin dünya küratörlüğü’ne ise gene PQ tarihinde ilk kez Çek olmayan bir isim, Amerika’dan Prof. Arnold Aronson getirildi. Prag Quadrenial'i 2007 Haziranında yapılacak olan 11. Sergisi ile 40. yaşını kutlayacak. ve gene dünyanın beş kıtasından tiyatro insanını, tasarımcıyı, sanatçıyı ve tiyatro ve sanat dostunu bir araya getirecek. Katılımcı ülkeler kesinleşti ve PQ 2007, 2003 teki rekorunu kırarak beş kıtadan tam 52 ülkeyi konuk etmeye hazırlanıyor. Katılacak ülkelerin listesi ise şöyle:
A.B.D., Almanya, Arjantin, Avusturya, Avustralya, Belçika, Brezilya, Bulgaristan, Çin, Danimarka, Estonya, İtalya, Filipinler, Finlandiya, Gürcistan, Hindistan, Hırvatistan, Hollanda, Hong Kong, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsrail, İsveç, İsviçre, İzlanda, Japonya, Kanada, Kıbrıs Rum Cumhuriyeti , Latviya, Litvanya, Macaristan, Malezya, Meksika, Mısır, Norveç, Pasifik Adaları, Polonya, Portekiz, Güney Kore, Romanya, Rusya, Sırbistan Karadağ, Singapur, Slovakya, Slovenya, Şili,Tayvan, Türkiye, Yeni Zelanda, Yunanistan.

Serginin bölümlerine kısaca göz atacak olursak, ULUSAL BÖLÜM daha önce değindiğimiz gibi ülke pavyonlarının yer aldığı ve genel olarak bakıldığında o ülkenin tiyatrosunu ve tasarımını ifade ettiği düşünülen bölüm ve bu açıdan yalnız tasarımı değil, aynı zamanda o ülkenin kültür düzeyini de temsil ediyor.

TİYATRO MİMARLIĞI bölümünde son beş yıl içinde yapılmış olan tiyatro binası projeleri yarışıyor. Bu projeler inşa edilmiş yapılar olduğu gibi uygulanmamış projeler de olabiliyor. Her sergide nispeten az sayıda eserin katıldığı bu bölüm aslında PQ’nun en önemli bölümlerinden biri. Özellikle klasik sahne düzeni dışında alternatif sahne-seyirci ilişkisi kuran mimari çözümler ve son yıllarda sayıları giderek artan restorasyon projeleri ve farklı amaçlar için yapılmış tarihi binalara tiyatro işlevi kazandıran özgün projeler bizim gibi tarihi bol ama tiyatrosu –daha doğrusu bu işe ayırdığı kaynak- kıt olan ülkeler için (hem mimarlar hem tiyatro patronajı yapabilecek kişi ya da kurumlar için) önemli dersler içeriyor.

OKULLAR BÖLÜMÜ ve buradaki katılım PQ düzenleyicilerinin en önem verdiği konulardan biri. çünkü sahne tasarımı eğitimine verilen destek ve önem, başlangıcından itibaren PQ’nun misyonu içinde yer alıyor. Her sergide tarihi Endüstri Sarayının neredeyse yarısı bütünüyle öğrencilere ayrılıyor ve bütün dünyadan sahne tasarımı eğitimi veren akademi ve yüksek okuldan gelen yüzlerce öğrenci burada hazırlamış oldukları projelerle hem kendilerini ve ülkelerini tanıtıyorlar hem de birbirlerini tanımak, tartışmak ve yeni şeyler öğrenmek için fırsat buluyorlar. Geleneksel öğrenci sergisinin yanı sıra geçen yıl ilk kez OISTAT Eğitim Komisyonu tarafından düzenlenen 'Scenofest' öğrenci şenliği geçen sergide gösterdiği büyük başarı üstüne 2007’de çok daha geniş kapsamlı olarak tekrarlanacak. Peter Brook’la otuz yıla yakın bir süre birlikte çalışmış olan ünlü sahne tasarımcısı Jean Guy Lecat’ın tasarlayacağı Scenofest sergi ve etkinlik alanı Endüstri sarayının çatısı yüksek kemerlerle gökyüzüne uzanan görkemli orta salonunda kurulacak ve buradaki etkinliklere dünyanın her köşesinden önde gelen tiyatro yönetmenleri ve tasarımcılar katkıda bulunacak. (Scenofest’le ilgili daha geniş bir yazıyı ‘Eğitim’ sayfamızda bulabilirsiniz.) Bütün bu etkinliklerde gözetilen önemli amaç öğrencilerin birbirlerinde farklı kültürleri tanıması, birbirlerini öğrenmesi ve birlikte ve işbirliği içinde bir şeyler yaratması. Bu kaygısı ile Scenofest mesleki bir etkinlik olmasının ötesinde temelde dünya barışına katkıda bulunmaya hedefliyor. Bu zaten OİSTAT’ın ilkelerinden biri: ‘Bütün kültürlerin (kendi iç) bütünlüğüne saygı göstermek ve bu alanda çalışan insanların kültürleri arasındaki farklılıkları da benzerlikler kadar onaylamak’ Etkinliklerden beklenen pratik amaç ise her ulustan öğrencinin ilerde mesleki ilişkiler kurmasını sağlayacak köprüleri kurmasını sağlamak.

Özetlersek 2007 Haziranında Prag kenti yalnız tasarımcılar ve tiyatro dünyasının profesyonelleri için değil, sanatla ilgilenen ve insanın dünyadaki var oluş macerası üstüne kafa yoran herkes için bir çekim odağı olacak.